Spinalonga

Spinalonga, het lepra-eiland
Een mooie middag- [4 uur] / dag [6 uur] tocht vanaf Ag. Nikolaos.
Met Nostos shipping company. De middagtocht wordt begeleid door Dimitrios Dialinas een Nederlands sprekende gids. Op weg naar Spinalonga vaart u langs de verzonken stad Olous, langs de grot van de fameuze piraat Barbarossa en langs het Kri Kri eiland, een beschermd gebied voor deze oude steenbokken soort die in de Minoische tijd over heel Kreta voor kwam. Er wordt een ½ uurtje gestopt om een verfrissende duik te nemen. Bij elke excursie geldt dat voor het bezoek aan Spinalonga een entreeprijs wordt geheven.

Spinalonga is een rotseiland bij de ingang van de golf van Elounda. Het eiland heeft slechts een diameter van 850 meter. In de oudheid werd het eiland Kalydon genoemd en stond er op het eiland een kasteel dat ooit werd gebouwd door de bewoners van de oude stad Olous. Aan de westkust van het eiland ligt een dorp, dat oorspronkelijk werd gesticht door de Venetianen. Later werd het dorp bewoond door Turken en weer later door de leprozen.
Volgens diverse Venetiaanse documenten is de naam Spinalonga een verbastering van stin Elounda, hetgeen naar Elounda of in Elounda betekent. De Venetianen veranderden de naam van het eiland uiteindelijk in Spinalonga, wat in hun eigen taal lange doorn betekende.
De Venetiaanse periode begon op Kreta in 1204. In 1570 werd de natuurlijke binnenhaven van Elounda erg belangrijk voor Venetiaanse schepen. De Venetianen besloten een sterk fort te bouwen. Met bastions en schietgaten, dat elk vijandig schip dat voer richting de golf van Elounda tegenhield. In 1579 begon men met de bouw en in 1586 stond er een enorm sterk fort op de fundering van het oude kasteel. Onder de schietgaten van de bastion staat de volgde inscriptie: LUCAS MIC[HAEL] PRO[VISOR] GE[NERALIS] CR[ETAE] IL ANNO MDLXXVIIII.
De eerste steen voor de bouw van het fort werd op 15 juni 1579 gelegd door Lucas Michael. Michael was een voormalige gouverneur van Kreta. In 1630 was het fort uitgerust met 35 kanonnen en leefden er 300 Venetiaanse soldaten op het eiland.
In 1669 veroverden de Turken langzaam het eiland Kreta. De gefortificeerde eilanden Gramvousa, Souda en Spinalonga waren onmogelijk te veroveren en bleven in handen van de Venetianen. Na vele jaren verzet gaven de Venetiaanse soldaten op Spinalonga zich uiteindelijk in 1715 over aan de Turken.
In 1881 woonden er 227 Turkse gezinnen op het eiland achter de beschermende muren van het fort. Ze hadden hun huizen en winkels en leefden hoofdzakelijk van de visserij en de handel. In 1889 eindigde de Turkse bezetting op Kreta.
In 1903 besloot de Kretenzer gemeenschap om van Spinalonga een leprakolonie te maken. Ineens werd het trotse Venetiaanse fort een gevangenis en overheerste op het eiland de pijn en het leed van de leprozen.
De leprozen werden vanuit afgelegen grotten en huizen verzameld en naar het eiland getransporteerd, waar ze ver van de maatschappij verder leefden. In totaal hebben er 1100 leprozen geleefd. Het was een moeilijke en harde beslissing om van Spinalonga een leprakolonie te maken, maar na verloop van tijd bleek dat het voor de leprozen een goede beslissing. Ze bewoonde de oude verlaten huizen van de Turken. De eerste jaren op het eiland waren moeilijk, omdat er geen enkele vorm van organisatie was. Langzaam begon men met het opknappen van de oude woningen. De hoofdstraat werd omgetoverd tot marktstraat. Er waren diverse winkels, een bakkerij, een groenteboer en een dorpscafé. De producten werden aangeleverd uit Plaka, een dorp gelegen aan de overkant van Spinalonga.
Spinalonga heeft van nature geen zoet water. De Venetianen bouwden een waterreservoir om het regenwater op te vangen. De leprozen bouwden er zelf nog twee bij. Een is er te vinden bij de kade waar de boten aanmeren, de tweede voor de Sint Joriskerk.
Veel leprozen leefden van kleinvee. Ze hadden hoofdzakelijk kippen en geiten. Op de weinige stukjes grond tussen de rotsen verbouwden ze gewassen en plantten ze fruitbomen.
In 1912 wordt Kreta een provincie van Griekenland en krijgen de leprozen een uitkering van de regering. Hun levensomstandigheden verbeterden. Het werd een gemeenschap met een burgemeester, priester en een leraar. Er werden huwelijken gesloten en er worden zo’n 100 gezonde kinderen geboren. Deze kinderen werden vanuit overheidswege verwijderd van het eiland en groeiden elders op. Zoals iedereen hadden ook de leprozen behoefte aan vermaak. Ze hadden een zaal met een poppentheater, een theatergroep en organiseerden dansavonden. Er waren vier tavernes en een kapper. En in 1937 bouwt de Griekse overheid een ziekenhuis. Artsen bezoeken regelmatig het eiland en voor de nieuwe patiënten worden twee gebouwen met twee verdiepingen gebouwd met appartementen en een centrale keuken.
In 1930 kreeg men op het eiland een generator die voor elektriciteitsvoorziening zorgde. In die tijd hadden de meeste dorpelingen op het vasteland alleen nog maar licht van olielampen.
In 1954 werd het medicijn tegen lepra uitgevonden. Er zijn veel patiënten genezen en teruggekeerd naar hun families. De patiënten met zware verminkingen werden overgeplaatst naar het ziekenhuis Ag. Varvara in Athene, waar een aantal van hen nu nog steeds verblijven. De laatste leprozen vertrekken in 1957 van het eiland.
De Noorse dokter Hansen heeft in 1894 de leprabacterie ontdekt. Deze bacterie nestelt zich in de huid en in het zenuwstelsel en zorgt voor zenuwbeschadigingen en verminkingen van de huid. De verminkingen van iemand met lepra zijn vreselijk. Door het bestaan van medicijnen en gezonde voeding is lepra goed te behandelen en wordt de besmettelijkheid beperkt.
Op dit moment zijn in de hele wereld nog steeds 10 miljoen leprozen.